Η αξιολόγηση τών οικονομικών και πολιτικών προγραμμάτων, από τα μέσα ενημέρωσης είναι ένα θέμα πού συχνά προκαλεί μεγάλη απογοήτευση στούς πολίτες, ειδικά όταν τα προγράμματα αυτά βασίζονται σε υποσχέσεις πού έρχονται σε σύγκρουση με τούς βασικούς κανόνες τής οικονομικής επιστήμης (όπως η δημοσιονομική πειθαρχία, η φορολογική επίπτωση καί η ισορροπία προσφοράς καί ζήτησης).
Υπάρχουν αρκετοί δομικοί λόγοι γιά τούς οποίους τα ΜΜΕ, όχι μόνο στήν Ελλάδα, αλλά παγκοσμίως, συχνά αποτυγχάνουν να κάνουν μία βαθιά, αντικειμενική καί αυστηρή κοστολόγηση τών προγραμμάτων τού κάθε πολιτικού αρχηγού. Η κοστολόγηση φυσικά είναι το λιγότερο τής μισής δουλειάς που απαιτείται γιά να γίνει η επιλογή υλοποίησης ενός έργου. Το αλλο καί ποιό σημαντικό μέρος της δουλειάς επιλογής είναι το από πού θα γίνει η χρηματοδότησης.
1. Η Πολιτική Πόλωση καί η Σκοπιμότητα.
Τα περισσότερα μέσα ενημέρωσης λειτουργούν μέσα σε ένα περιβάλλον έντονης πολιτικής πόλωσης. Αντί να αναλύσουν ένα πρόγραμμα με βάση τήν οικονομική του βιωσιμότητα καί τήν αποτελεσματικότητα τής αγοράς, συχνά το αντιμετωπίζουν ώς εργαλείο πολιτικής αντιπαράθεσης.
• Τα μέσα πού πρόσκεινται στήν εκάστοτε αντιπολίτευση τείνουν να ωρα’ι’ζουν τίς υποσχέσεις χωρίς να ρωτούν < πού θα βρεθούν τα λεφτά >.
• Τα μέσα πού υποστηρίζουν τήν εκάστοτε κυβέρνηση απορρίπτουν τα πάντα ισοπεδωτικά, χωρίς να εστιάζουν στά πραγματικά δομικά ελαττώματα τής πρτεινόμενης πολιτικής.
2. Η Κυριαρχία τού <εντυπωσιασμού> έναντι τής ανάλυσης.
Η τηλεόραση καί τα ψηφιακά μέσα ζούνε από τη τηλεθέαση καί τα κλίκς. Μία αυστηρή οικονομική ανάλυση, γιά οποιοδήποτε οικονομικό θέμα θεωρείται βαρετή γιά το ευρή κοινό, εν αντιθέσει με τούς πηχυαίους τίτλους γιά <παροχές>, <κουρέματα χρεών> η <δωρεάν υπηρεσίες>, πού πουλάνε πολύ περισσότερο από τη ψυχρή πραγματικότητα τής δημοσιονομικής στενότητας.
3. Έλλειψη Εξειδικευμένης Οικονομικής Γνώσης.
Πολλοί δημοσιογράφοι πού καλύπτουν το πολιτικό ρεπορτάζ δέν έχουν το απαραίτητο υπόβαθρο στήν οικονομική θεωρία, γιά να αποδομήσουν ένα λαϊκιστικό η ανεφάρμοστο πρόγραμμα. Όταν ένας πολιτικός, όπως σύσωμη η αντιπολίτευση τής χώρας, υπόσχεται ταυτόχρονα μείωση φόρων και αύξηση δαπανών, ο μη εξειδικευμένος δημοσιογράφος θα μεταφέρει τήν είδηση ώς έχει, αντί να αναδείξει τη μαθηματική καί οικονομική αντίφαση.
4. Η Φύση τού Πολιτικού Λόγου.
Οι πολιτικοί παρουσιάζουν τα προγράμματά τους με γενικόλογους καί συναισθηματικά φορτισμένους όρους, όπως <<κοινωνική δικαιοσύνη>>, <<δίκαιη ανάπτυξη>>, <<ανάπτυξη γιά όλους>>, <<αναδιανομή>>. Είναι πολύ ποιό εύκολο γιά ένα μέσο να μεταδώσει το σύνθημα παρά να αναγκάσει το πολιτικό να παρουσιάσει συγκεκριμένο πίνακα κοστολόγησης. Όταν οι ερωτήσεις γίνονται ποιό πιεστικές, η συνήθης τακτική τών πολιτικών είναι η μετάθεση τής συζήτησης σε προσωπικές επιθέσεις η σε άλλα θέματα τής επικαιρότητας.
Το αποτέλεσμα είναι ότι στήν κλασσική οικονομική θεωρία, οι πράξεις έχουν πάντα συνέπειες καί το κόστος κάθε πράξεως κάπου μετακυλίεται. Όταν τα ΜΜΕ αντιμετωπίζουν τήν οικονομία σάν ένα παιχνίδι εντυπώσεων, η ουσιαστική κριτική χάνεται, καί η αξιολόγηση επαφίεται τελικά στή κρίση τών ίδιων τών πολιτών πού καλούνται να δούν πίσω από τα επικοινωνιακά τεχνάσματα.
Παναγιώτης Μπούρης. Καθηγητής Οικονομολόγος
