Όταν ο πολιτικός κάνει δηλώσεις πού επηρεάζουν τήν οικονομική κατάσταση τής χώρας, ο δημοσιογράφος εκτός τής ανακοίνωσής των, θα πρέπει να παρέχει καί μιά σχετική αξιολόγηση αυτών.
Με βάσει τίς ποιό πρόσφατες παρεμβάσεις τού Αλέξη Τσίπρα καί τού Ινστιτούτου του, τα προτεινόμενα μέτρα επικετρώνονται στήν αντιμετώπιση τής ακρίβειας τήν “ενεργειακή δημοκρατία” καί τη φορολογική δικαιοσύνη.
1ο. Μέτρα κατά της ακρίβειας καί Ενέργεια.
Ο Τσίπρας χαρακτηρίζει τα κυβερνητικά “μέτρα” ως “ημιμετρα” καί προτείνει:
•Μείωση ΦΠΑ στά καύσιμα: πρόταση για τόν συντελεστή 13% η εναλλακτικά μείωση τού ειδικού φόρου κατανάλωσης (ΕΦΚ) στό κατώτατο επιτρεπτό όριο της ΕΕ.
•Πλαφόν στά κέρδη: Επιβολή πλαφόν στά κέρδη τών διυλιστηρίων γιά τήν εγχώρια αγορά καί περιορισμό τού περιθωρίου μικτού κέρδους σε τρόφιμα καί αγροεφόδια. •Ενεργειακές Κοινότητες. Προώθηση ενός μοντέλου όπου πολίτες, μικρομεσαίες επιχειρήσεις καί δήμοι παράγουν τη δική τους ενέργεια, με στόχο τη μείωση τού κόστους έως καί 1,100 ευρώ ετησίως.
2ο. Φορολογικές Παρεμβάσεις καί Έσοδα.
Οι προτάσεις στοχεύουν στή μεταφορά τού βάρους από τη κατανάλωση στά κέρδη.
•Φορολόγιση Μερισμάτων
Αύξηση τού φόρου στά μερίσματα τών εισηγμένων εταιρειών από 5% στό 10%. •Προκαταβολή Φόρου: Αύξηση τής προκαταβολής φόρου στό 100% από το 80% ειδικά γιά διυλιστήρια καί τίς μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ. •Αγροτικά Εφόδια: Μείωση τού ΦΠΑ στό μικρότερο συντελεστη 6%. 3ο. Θεσμική Διαφάνεια
•Πλατφόρμα “Διαφάνεια”:
Μία πρόταση Ινστιτούτου Τσίπρα γιά τη δημιουργία κεντρικής ψηφιακής πλατφόρμας πού θα ενοποιεί όλα τα δεδομένα διαχείρισης τού δημόσιου χρήματος, στοχεύοντας στόν έλεγχο τών απευθείας αναθέσεων.
Το πλαφόν στά κέρδη τών διυλιστηρίων είναι ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα οικονομικά ζητήματα καθώς ακουμπά τη λεπτή ισορροπία μεταξύ κοινωνικής πολιτικής καί ελεύθερης αγοράς. Ενώ ο στόχος είναι η ανακούφιση τών καταναλωτών, δεν πρέπει να αγνοηθούν οι αρνητικές συνέπειες η παρενέργειες πού προκαλεί. Ας δούμε τίς κυριότερες.
1.ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΛΛΕΊΨΕΩΝ στήν ΑΓΟΡΆ. Όταν επιβάλετε περιορισμός στά κέρδη η προσφορά τού αγαθού μπορεί να μειωθεί. Αν το κόστος εισαγωγής αργού πετρελαίου αυξηθεί διεθνώς αλλά το διυλιστήριο δέν μπορεί να μετακυλίσει το κόστος λόγω τού πλαφόν, ενδέχεται να περιορίσει τήν παραγωγή η τίς εισαγωγές γιά να μη γράψει ζημιές. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ελλείψεις στά πρατήρια.
2. ΑΝΤΙΚΊΝΗΤΡΟ γιά ΕΠΕΝΔΎΣΕΙΣ.
Τα διυλιστήρια είναι επιχειρήσεις εντάσεως κεφαλαίου. Χρειάζονται συνεχή συντήρηση γιά αναβάθμιση π,χ. γιά ποιό πράσινη ενέργεια.
•Αν μία εταιρεία ξέρει ότι το κέρδος της είναι ταβανομένο από το κράτος, θα διστάσει να επενδύσει δισεκατομμύρια σε νέες τεχνολογίες.
•Μακροχρόνια αυτό μπορεί να καταστήσει τίς εγχώριες υποδομές παρωχημένες.
3. ΣΤΡΈΒΛΩΣΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΎ
Αντί να ανταγωνίζονται οι εταιρίες γιά το ποιά θα προσφέρει χαμηλότεροη τιμή, όλες τείνουν να προσαρμόζονται ακριβώς στό όριο τού πλαφόν. Αν το πλαφόν αφορά μόνο τα εγχώρια διυλιστήρια οι εισαγωγείς ετοίμων καυσίμων μπορεί να βρεθούν σε πλεονεκτική η μειονεκτική θέση ανάλογα με τη διεθνή τιμή, απορυθμίζοντας τήν εσωτερική αγορά.
4. ΝΟΜΙΚΆ και ΔΙΕΘΝΉ ΠΡΟΒΛΉΜΑΤΑ
•Ευρωπαϊκό Δικαιο: Η ΕΕ προτιμά τη φορολόγιση τών “υπερκερδών” αντί γιά το οριζόντιο πλαφόν στή τιμή, καθώς το δεύτερο θεωρείται συχνά αντίθετο στούς κανόνες τής ελεύθερης αγοράς.
• Φυγή Κεφαλαίων: Οι πολυεθνικοί
μέτοχοι μπορεί να αποσύρουν τα κεφάλαιά τους από μιά χώρα πού επεμβαίνει δραστικά στό μηχανισμό τών τιμών, θεωρώντας το επιχειρηματικό περιβάλλον μη προβλέψιμο.
ΣΥΝΟΨΊΖΟΝΤΑΣ: Το πλαφόν είναι ένα “πιασάρικο” πολιτικό σύνθημα γιατί υπόσχεται άμεση μείωση τής τιμής, αλλά οικονομικά κρύβει το κίνδυνο να καταλήξουμε με φθηνή βενζίνη, πού όμως δέν θα υπάρχει στίς αντλίες.
Αυτός είναι ο λόγος πού πολλοί προτιμούν τη φορολόγιση τού κέρδους αντί τού πλαφόν. Αφήνεις τήν αγορά να λειτουργήσει καί φορολογείς τα έκτατα κέρδη στό τέλος τού χρόνου. Έτσι το κράτος εισπράττει έσοδα γιά να δώσει επιδόματα, χωρίς να ρισκάρει να στεγνώσει η αγορά από καύσιμα. Ήταν η πολιτική της κυβέρνησης Μητσοτάκη τα έτη 24 και 25. Η μείωση τού ΦΠΑ δέν πρόκειται να μειώσει τίς τιμές στά σούπερ μάρκετς, διότι η ζήτηση τών εν λόγω αγαθών είναι αρκετά ελαστική, πού σημαίνει ότι το φόρο πλήρωνε ώς επί το πλείστον το σούπερ μάρκετ καί όχι ο καταναλωτής. Κατά συνέπεια η μείωση τού ΦΠΑ θα μειώσει τα έσοδα τού κράτους καί όχι τίς τιμές. Ο ΤΣΊΠΡΑΣ, ΌΠΩΣ ΚΑΙ ΚΆΘΕ ΑΡΙΣΤΕΡΌΣ, πιστεύει ότι η φορολόγηση τών κερδών είναι μία μαγική λύση, χωρίς κόστος, πρός επίτευξη τής οικονομικής πολιτικής των. Γιά κακή τους τύχη όμως, στήν οικονομική θεωρία υπάρχει μία πολύ λεπτή γραμμή ανάμεσα στήν είσπραξη εσόδων καί τήν αποθάρρυνση τής οικονομικής δραστηριότητας.
Μπορεί στό τέλος η αύξηση τής φορολόγισης τών κερδών να οδηγήσει σε μείωσει τών εσόδων τού κράτους. ΠΡΩΤΗ αρνητική συνέπεια, όπως δείχνει η Καμπύλη Λαφέρ, αν ο φορολογικός συντελεστής κερδών υπερβαίνει τόν ιδανικό συντελεστή, τα συνολικά έσοδα μειώνονται αντί να αυξάνονται. Αυτό συμβαίνει γιατί οι επιχειρήσεις με τη μείωση τού κέρδους μειώνουν τη παραγωγή τους καί βρίσκουν τρόπο ακόμα καί να μεταφέρουν τήν έδρα τους σε χώρες με χαμηλότερη φορολόγιση.
ΔΕΎΤΕΡΗ αρνητική συνέπεια είναι η μείωσης τών επενδύσεων καί τής ανάπτυξης. Τούτο διότι η αυξημένη φορολόγισης αφαιρεί από τίς επιχειρήσεις τα κεφάλαια πού απαιτούνται γιά επενδύσεις καί ανάπτυξη.
Επίσης μειώνονται οι προσλήψεις, οι έρευνες γιά καινοτομικές αλλαγές καί ο αριθμός τών επιχειρήσεων.
Οι επιχειρήσεις πρός αποφυγή τής φόρο επιδρομής καταφεύγουν σε δημιουργική λογιστική. Στόχος είναι η τεχνιτή μείωσης τών κερδών με το να αυξάνουν είτε τα λογιστικά έξοδα είτε με το να μεταφέρουν κέρδη σε θυγατρικές εξωτερικού μέσω υπερτιμολογήσεων.
Γιά τούς λόγους αυτούς οι περισσότεροι οικονομολόγοι προτείνουν ευρεία φορολογική βάση όπου πολλοί να πληρώνουν λίγα αντί για υψηλούς συντελεστές σε λίγους, ώστε να μη γίνεται κίνητρο για φυγή κεφαλαίων. Άμα θέλεις μεγαλύτερα έσοδα θα τα έχεις μόνο με τη μείωση των συντελεστών φορολόγισης.
Η ενεργειακή πολιτική τού Τσίπρα, όπου κάθε νοικοκυριό, ιδιωτική καί δημόσια μονάδα παράγει τη δική της ενέργεια, είναι σωστή καί η μη εκμετάλλευση τής αφθονίας τής ηλιακής ενέργειας γιά πολλά χρόνια τώρα, είναι τελείως αδικαιολόγιτη.
Παναγιώτης Μπούρης. Καθηγητής Οικονομολόγος
