Διάλεξε, σάν καλός αριστερός πού είναι ο Τσίπρας, τη πρώτη τού Μάη γιά να παρουσιάσει το δικό του Μανιφέστο. Μία προσεκτική ανάγνωση σού δίνει τήν εντύπωση ότι ο Αλέξης προσπαθεί να καλύψει, όσο μπορεί τίς πραγματικές δογματικές πολιτικές του επιθυμίες, χωρίς όμως να το πετυχαίνει. Μάλιστα δε η ρύση ” άλλαξε ο μανολιός καί έβαλε τα ρούχα του αλλιώς” αντιπροσωπεύει χωρίς ίχνος αμφιβολίας το “καινούργιο” Τσίπρα.
Οι νέοι σύντροφοι φαίνεται, εν αντιθέσει με τούς παλιούς πού αντιπρωπεύει επάξια ο Κουτσούμπας, γιατί δέν χάνει τήν ευκαιρία να επαναλαμβάνει το μαρξιστικό τροπάριο (τής εκμετάλλευσης, τού αγώνα ενάντια τού κεφαλαίου κ.τ.λ.), να ακολουθούν τη ρύση τού λύκου, δηλαδή αλλάζουν τη τρίχα αλλά όχι το χούι.
Ας κάνουμε λοιπόν μία κριτική ανάλυση τών όσων προτείνει ο καινούργιος Τσίπρας με την επιστροφή στήν Ιθάκη του.
1. Μάς λέει λοιπόν ότι απαιτήται ο Διαχωρισμός τού διπόλου “Αριστερά — Δεξιά” γιά να δείξει βασικά ότι η δεξιά είναι στήν ουσία η ακροδεξιά καί ότι όποιος ψηφίζει τη δεξιά είναι ψηφοφόρος τής ακροδεξιάς. Ατυχώς γιά το Τσίπρα, η σύγχρονη οικονομική συζήτηση έχει μεταβεί στό δίπολο πού βασίζεται στό βαθμό παρέμβασης τού κράτους στήν οικονομία. Το δίπολο Αριστερά–Δεξιά διαμορφώθηκε κατά τη διάρκεια τής Γαλικης επανάστασης, με τήν Αριστερά να εστιάζει στήν κοινωνική δικαιοσύνη, τήν ισότητα, την αναδιανομή τού πλούτου καί τήν ενίσχυση τού κοινωνικού κράτους και τη Δεξιά να δίνει έμφαση στή παράδοση, τήν ατομική ευθύνη, τήν εθνική κυριαρχία και τούς θεσμούς. Ο παραδοσιακός διαχωρισμός στό εν λόγω δίπολο είναι ξεκάθαρος.
Η σύγχρονη οικονομική προσέγγιση είναι το νέο δίπολο “Παρεμβατισμός– Ελεύθερη Αγορά” Το ερώτημα ουσίας δέν είναι απλώς ποιός εκπροσωπεί τη πρόοδο η τη συντήρηση, αλλά ποιό είναι το μοντέλο διαχείρισης τής οικονομίας.
• Η Παρεμβατική προσέγγιση: Υποστηρίζει ότι το κράτος πρέπει να ρυθμίζει τήν αγορά, να παρεμβαίνει γιά τήν άμβλυνση τών ανισοτήτων καί νά διατηρεί τόν έλεγχο σε βασικούς τομείς τής οικονομίας (υποδομές, ενέργεια κ.τ.λ.) Θεωρεί τη κρατική παρέμβαση απαραίτητη γιά τη διόρθωση τών αποτυχιών τής αγοράς
• Η Ελεύθερη Αγορά:
Υποστηρίζει ότι η ελεύθερη αγορά λειτουργεί καλύτερα με ελάχιστες ρυθμίσεις και χαμηλή φορολογία. Δίνει έμφαση στη παραγωγικότητα, τήν καινοτομία, τη μείωση τού κρατικού αποτυπώματος καί τόν ανταγωνισμό ώς βασικούς μοχλούς ανάπτυξης.
Τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα έχει βρεθεί αντιμέτωπη με τη πρόκληση να μετασχηματίσει το παραγωγικό της μοντέλο, με τίς πολιτικές δυνάμεις να προτείνουν διαφορετικές προσεγγίσεις.
Το μοντέλο τού κρατικού παρεμβατισμού, αν και ακουσματικά υπερέχει τού μοντέλου τής ελεύθερης αγοράς, γιατί είναι στολισμένο με ευσεβείς πόθους τούς οποίους όχι μόνο δεν δύναται να ικανοποιήσει, αλλά αντιθέτως η εφαρμογή του οδηγεί τη χώρα στη φτώχεια τών πολιτών. Το μοντέλο τής ελεύθερης αγοράς είναι στολισμένο με τίς δάφνες τής επιτυχίας οπουδήποτε τέθηκε σε εφαρμογή με τη δημιουργία τού πλούτου καίτής οικονομικής ευμάρειας τών πολιτών.
2. Η βελτίωση τής Καθημερινότητας Όταν γίνεται λόγος γιά τη βελτίωση τής <<καθημερινότητας>> καί τής ευημερίας στό παρόν, από πολιτικά πρόσωπα, όπως ο Τσίπρας, θα πρέπει να υποθέσουμε ότι ο Αλέξης έχει στή κατοχή του τη “μαγική ράβδο”. Τούτο διότι η βελτίωση τής καθημερινότητας απαιτεί χρόνο, όπως καί η βελτίωση τής ευημερίας. Αυτός ο στόχος δέν είναι μόνο χρονοβόρος αλλά επί πλέον πρέπει να ληφθούν καί τα σωστά μέτρα γιά τήν επίτευξή του. Η αναφορά μου σε μαγικό ραβδί στό μανίκι τού Αλέξη, αντανακλά τη κριτική, ότι οι υποσχέσεις γιά άμεση βελτίωση τής ευημερίας παραβλέπουν τούς σκληρούς οικονομικούς περιορισμούς. Κάθε αύξηση παροχών και επιδομάτων στό παρόν, πρέπει να χρηματοδοτηθεί, είτε μέσω αυξημένης φορολογίας. είτε μέσω δανεισμού. Αν βρεθούν οι πόροι καί δοθούν τα γενναία επιδόματα καί οι παροχές, τότε η αύξηση τής ζήτησης θα αυξήσει τίς τιμές τών αγαθών καί η καθημερινότητα τής ακρίβειας χειροτερεύει με τα νοικοκυριά να μήν είναι καλύτερα από πρίν. Εδώ έχουμε το φαινόμενο όπου η τεχνιτή αύξηση τής ζήτησης, χωρίς αντίστοιχη αύξηση παραγωγικότητας οδηγεί σε αύξηση τών τιμών. Αν θελήσει να παγώσει τίς τιμές καταναλωτικών αγαθών, θα δημιουργήσει μία προσωρινή βελτίωση, αλλά θα φέρει τήν έλλειψη τών αγαθών από τα ράφια τών αγορών. Δέν νομίζω να πιστεύει κάποιος ότι ο παραγωγός θα παράγει αγαθά, όταν οι τιμές τών αγαθών δέν καλύπτουν το κόστος παραγωγής των. 3.Τα περαιτέρω τού Μανιφέστο. Ο αριστερός καί ο Τσίπρας φυσικά, αρνούνται τήν αξιολόγηση τού δημόσιου πρωσοπικού, όπως επίσης αρνούνται να επιβάλλουν τη λογιστική πειθαρχία τών ιδιωτικών επιχειρήσεων στίς δημόσιες επιχειρήσεις καί οργανισμούς. Τα λόγια τα μεγάλα περί διαφάνειας, διαφθοράς και ανεξαρτησίας τών θεσμών τα απορρίπτει η ίδια η ιδεολογία τους, η οποία κατασκευάζει τεχνάσματα γιά να δικαιολογίσει το κρατικό παρεμβατισμό στήν οικονομική δραστηριότητα τού ατόμου. Πραγματικά πιστεύεται ότι ένα σύστημα πού κυβερνά με βάση το παρεμβατισμό, θα δεχθεί να υπάρχουν ανεξάρτητοι θεσμοί; Βλέπεται πάντα θα υπάρχουν τεχνάσματα πού θά σας προσφέρονται γιά να δικαιολογούν το παρεμβατισμό όπως πάντα θα υπάρχουν αυτοί πού θα δικαιολογούν τη παρεμβατική συμπεριφορά τού αριστερού δόγματος.
4. Το Επιχείρημα τής “”Χηνας με τα Χρυσά Αυγά”
Η μεταφορά πού χρησιμοποιείται είναι ιδιαίτερα εύστοχη γιά να περιγράψει τήν λογική τής πλευράς τής προσφοράς.
Σύμφωνα με τήν ανάλυση αυτή η επιχείρηση είναι η “Χήνα” πού παράγει το εισόδημα (πλούτο).
α. Όταν το κράτος επιβαρύνει τίς επιχειρήσεις με υψηλούς φόρους καί άκαμπτους νόμους, αυξάνει το κόστος παραγωγής.
β. Οι επενδυτές μειώνουν τα κεφάλαια πού διαθέτουν στή χώρα, στρεφόμενοι σε ποιό φιλικά περιβάλλοντα.
γ. Τελικά η οικονομία χάνει θέσεις εργασίας καί το κράτος έχει λιγότερα έσοδα γιά να αναδιανείμει.
Η Ελληνική οικονομία πού προσπαθεί να ανακάμψει καί να προσελκύσει επενδύσεις είναι σήμερα αντιμέτωπη με το πραγματικό πρόβλημα πού δέν είναι η εκμετάλλευση τού εργαζομένου, αλλά η υπερβολική επιβάρυνση τού εργοδότη.
Η “καραμέλα τής εκμετάλλευσης έχει λήξει” καί ο εργοδότης σήμερα δεν θεωρείται αντίπαλος τού εργάτη αλλά συνοδοιπόρος στή προσπάθεια μεγαλύτερων μισθών και κερδών.
5. Η Στρατηγική τής Ασάφειας Το πολιτικό λόγο χαρακτηριζει πάντοτε η ασάφεια. Όταν ο Τσίπρας χρησιμοποιεί όρους όπως << δίκαιη καί δημοκρατική οικολογική μετάβαση >> χωρίς συγκεκριμένο οικονομικό περιεχόμενο, το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία μιάς αοριστίας πού μπορεί να κρύβει σημαντικούς κινδύνους για την οικονομία. Το πρόβλημα τής σοσιαλιστικής παρεμβατικής πολιτικής είναι ότι καταδικάζει το κοινωνικό σύνολο σε οικονομική δυσπραγία καί ανέχεια. Η πράσινη μετάβαση δέν μπορεί να επιτευχθεί με όρους κοινωνικής ευαισθησίας η κρατικού σχεδιασμού, όπως προτείνει ο Τσίπρας και η αριστερή ψευδολογία, γιατί απαιτεί ξεκάθαρα οικονομικά κίνητρα καί αποτελεσματικότητα. Δέν είναι πράσινη μετάβαση όταν επιτρέπεις ρυπογόνες εταιρείες να λειτουργούν για νά μη χάσουν την εργασία τους οι εργαζόμενοι. Ούτε κοινωνικά δικαιο, γιά τον ίδιο λόγο, να προστατεύεις ρυπογόνους και παραδοσιακούς τομείς να λειτουργούν ακόμα και όταν αυτοί δεν είναι πλέον βιώσιμοι η ανταγωνιστικοί. Η κοινωνική δικαιοσύνη αφορά το δίκαιο τού κοινωνικού συνόλου καί όχι μόνο μέρη αυτού. Η πολιτική επιλογή γιά να είναι δίκαιη πρέπει να δημιουργεί οφέλη στό σύνολο τής κοινωνίας. Όταν ο Τσίπρας προστατεύει θέσεις εργασίας σε ρυπογόνους η παραδοσιακούς μη βιώσιμους τομείς, ξοδεύονται πόροι πού δέν επενδύονται στή τεχνολογία καί τη καινοτομία πού θα έκαναν τη μετάβαση πράγματι βιώσιμη. Οι αριστεροί πού ασχολούνται με τη διανομή τών λεπτών πού παίρνουν από τούς “εχοντες” πρέπει να ξέρουν ότι τα λεπτά αυτά έχουν τέλος καί επίσης ότι ο πλούτος παράγεται από το ΑΤΟΜΟ και όχι από το κράτος καί το νομοθέτη.
Παναγιώτης Μπούρης. Καθηγητής Οικονομολόγος
