Στις 14 Σεπτεμβρίου 1943 ξεκίνησε ένα από τα πιο φρικτά εγκλήματα των ναζί στην Ελλάδα, το Ολοκαύτωμα της Βιάννου. Για τρεις ημέρες, 14-16 Σεπτεμβρίου, μονάδες της Βέρμαχτ υπό τη διαταγή του στρατηγού Φρίντριχ-Βίλχελμ Μύλερ, γνωστού και ως «σφαγέας της Κρήτης», εξαπέλυσαν μαζικά αντίποινα μετά από ενέργειες ανταρτών της ΕΑΜικής αντίστασης στην περιοχή.
Σε διάστημα λίγων ημερών, πάνω από 20 χωριά στην επαρχία Βιάννου και τη δυτική Ιεράπετρα (Άνω Βιάννος, Κάτω Βιάννος, Αμιρά, Κεφαλοβρύσι, Κρεββατάς, Πεύκο, Σύμη, Καλάμι, Συκολόγος, Μύρτος, Γδόχια, Μουρνιές και άλλα) βυθίστηκαν στην απόλυτη καταστροφή: κάηκαν, λεηλατήθηκαν και κατεδαφίστηκαν με δυναμίτες, ενώ πολλές σοδειές και καλλιέργειες αποτεφρώθηκαν.
Το απολογιστικό αποτέλεσμα ήταν τραγικό: τουλάχιστον 461 έως και πάνω από 500 άμαχοι—ανάμεσά τους ηλικιωμένοι, γυναίκες και παιδιά—εκτελέστηκαν εν ψυχρώ, ενώ πάνω από 1.000 σπίτια καταστράφηκαν ολοσχερώς. Οι διαταγές του Μύλερ όριζαν την άμεση εκτέλεση των ανδρών άνω των 16 ετών και όλων όσοι συλλαμβάνονται στην ύπαιθρο, ανεξαρτήτως ηλικίας και φύλου. Σε πολλές περιπτώσεις, Γερμανοί στρατιώτες αγνόησαν τελείως τις όποιες «εξαιρέσεις».
Το Ολοκαύτωμα της Βιάννου θεωρείται το δεύτερο μεγαλύτερο ναζιστικό έγκλημα πολέμου σε βάρος αμάχων στην Ελλάδα, μετά τη σφαγή των Καλαβρύτων, κορυφαία πράξη τρομοκράτησης και επιβολής της ναζιστικής κατοχής πάνω σε έναν λαό που παρέμεινε απτόητος στην αντίστασή του. Στη μόνιμη στρατηγική των ναζί για τον έλεγχο της Κρήτης, η επιλογή της μαζικής καταστροφής απηχούσε και λόγους πρακτικούς: η περιοχή της Βιάννου είχε έντονη αντιστασιακή δραστηριότητα και κομβική γεωγραφική σημασία.
Η «πολιτική καμένης γης» και η συλλογική τιμωρία δεν εμπόδισαν το φρόνημα των Κρητικών. Αντίθετα, η φρίκη της σφαγής μετατράπηκε, όπως στα Καλάβρυτα και στο Δίστομο, σε σύμβολο εθνικής αντοχής και συλλογικής μνήμης. Η πληγή παραμένει ανοιχτή: κάθε χρόνο τελούνται επίσημες εκδηλώσεις μνήμης στη Βιάννο, όπου έχει ανεγερθεί και Μνημείο Εθνικής Αντίστασης για τα αθώα θύματα.
Ιδιαίτερο ιστορικό βάρος προσδίδει και το γεγονός ότι ο στρατηγός Μύλερ συνελήφθη μετά τον πόλεμο, δικάστηκε στην Αθήνα το 1946 ως εγκληματίας πολέμου και εκτελέστηκε το 1947 στο Χαϊδάρι, ως ένας από τους ελάχιστους υψηλόβαθμους ναζί που τιμωρήθηκαν για τα εγκλήματα τους στην Ελλάδα.
326: Η μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου, Ελένη, ανακαλύπτει στην Ιερουσαλήμ τον Σταυρό του μαρτυρίου του Ιησού Χριστού, έπειτα από μεγάλες ανασκαφές στον Γολγοθά. Η ιστορική αυτή στιγμή θεωρείται σημαντικός σταθμός για την ενίσχυση του χριστιανισμού και τη θρησκευτική ταυτότητα της περιοχής.
628: Ο Βυζαντινός αυτοκράτορας Ηράκλειος εισέρχεται θριαμβευτικά από τη Χρυσή Πύλη στην Κωνσταντινούπολη, αφού έχει κατατροπώσει τους Πέρσες και ανακτήσει τον Τίμιο Σταυρό.
1814: Ανήμερα της Ύψωσης του Τιμίου Σταυρού, ο Νικόλαος Σκουφάς, ο Εμμανουήλ Ξάνθος και ο Αθανάσιος Τσακάλωφ ιδρύουν στην Οδησσό τη «Φιλική Εταιρεία», με σκοπό την προετοιμασία επανάστασης για την απελευθέρωση των Ελλήνων από τον οθωμανικό ζυγό. Η μυστική αυτή οργάνωση σηματοδοτεί την αφετηρία της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 και ενώνει Έλληνες της διασποράς και της πατρίδας σε κοινό αγώνα.
1829: Υπογράφεται η Συνθήκη της Ανδριανούπολης ανάμεσα στη Ρωσική και την Οθωμανική Αυτοκρατορία, σηματοδοτώντας το τέλος του Ρωσοτουρκικού πολέμου του 1828-1829. Με άρθρο 10 της συνθήκης, ο Σουλτάνος αναγνωρίζει τα προηγούμενα πρωτόκολλα και τις συνθήκες που αφορούν στο ελληνικό ζήτημα και ανοίγει τον δρόμο για την αυτονομία του νεοσύστατου ελληνικού κράτους.
1867: Ο Καρλ Μαρξ εκδίδει το πρώτο βιβλίο του «Κεφαλαίου» («Das Kapital») στο Αμβούργο, ένα έργο που συντάραξε τα θεμέλια της οικονομικής και κοινωνικής θεωρίας. Το «Κεφάλαιο» αποτελεί όχι μόνο μια επιστημονική ανάλυση του καπιταλισμού, αλλά και πολιτικό και κοινωνικό μανιφέστο που αποκαλύπτει τις δομικές ανισότητες του συστήματος, πυροδοτώντας συζητήσεις και αγώνες σε όλο τον κόσμο.
1890: Ιδρύεται στη Σμύρνη ο μουσικογυμναστικός σύλλογος Ορφέας, από τα μέλη του οποίου, τρία χρόνια μετά, θα ιδρυθεί ο γυμναστικός σύλλογος Γυμνάσιον. Οι δύο σύλλογοι θα ενωθούν το 1898 και θα δημιουργήσουν τον Πανιώνιο Γυμναστικό Σύλλογο Σμύρνης.
1901: Πεθαίνει ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Γουίλιαμ ΜακΚίνλεϊ, ο οποίος έπεσε θύμα δολοφονικής ενέργειας. Στη θέση του ορκίζεται ο Θίοντορ Ρούσβελτ.
1943: Η Βέρμαχτ εξαπολύει μαζική επιχείρηση αντιποίνων στα χωριά της Βιάννου στην Κρήτη, εκτελώντας πάνω από 500 αμάχους και καταστρέφοντας δεκάδες χωριά. Το Ολοκαύτωμα της Βιάννου αποτελεί το δεύτερο μεγαλύτερο ναζιστικό έγκλημα πολέμου στην Ελλάδα, μετά τα Καλάβρυτα, και στιγματίζει ανεξίτηλα την τοπική και εθνική ιστορία.
1959: Η σοβιετική αποστολή Luna 2 γίνεται το πρώτο ανθρώπινο κατασκεύασμα που φτάνει στη Σελήνη, καθώς συντρίβεται στην επιφάνειά της.
