Ήταν 28 Ιουλίου 1975, όταν στις Δικαστικές Φυλακές Κορυδαλλού ξεκινούσε μια από τις πιο εμβληματικές δίκες στην Ιστορία της Μεταπολίτευσης: η δίκη των πρωταιτίων της Χούντας των Συνταγματαρχών. Μόλις έναν χρόνο μετά την πτώση του στρατιωτικού καθεστώτος, η Ελλάδα έκανε πράξη τη θεσμική της απάντηση στην εφτάχρονη δικτατορία.
Στο εδώλιο του Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών κάθισαν οι πρωτεργάτες του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967 — Γεώργιος Παπαδόπουλος, Στυλιανός Παττακός, Νικόλαος Μακαρέζος, Δημήτριος Ιωαννίδης και ακόμη δεκάδες στρατιωτικοί και συνεργάτες τους. Κατηγορούνταν για εσχάτη προδοσία και στάση, εγκλήματα με ιδιαίτερο πολιτικό και νομικό βάρος, που κινητοποίησαν μια μακρά και έντονη ποινική διαδικασία.
Αμέσως μετά την κατάρρευση της δικτατορίας, η κυβέρνηση της Εθνικής Ενότητας είχε χορηγήσει αμνηστία για τα πολιτικά εγκλήματα της περιόδου 1967-1974. Ωστόσο, με τη Γ΄ Συντακτική Πράξη, εξαιρέθηκαν οι πραξικοπηματίες, δίνοντας το πράσινο φως για την ποινική τους δίωξη. Πρωτοβουλία για τις μηνύσεις ανέλαβαν νεαροί δημοκρατικοί δικηγόροι, ανοίγοντας τον δρόμο για την έναρξη της ιστορικής δίκης.
Συνολικά, 24 πρώην αξιωματικοί του Στρατού Ξηράς και της Αεροπορίας κατηγορήθηκαν, από τους οποίους 20 κάθισαν στο εδώλιο. Τρεις διέφευγαν της σύλληψης, ενώ η υπόθεση του Θεοδόση Θεοφιλογιαννάκου για βασανιστήρια εκδικάστηκε ξεχωριστά στο στρατοδικείο.
Η πρώτη ημέρα της δίκης ξεκίνησε στις 9:15 το πρωί και διήρκεσε μέχρι τη 1:20 το μεσημέρι. Οι Παπαδόπουλος, Παττακός και Μακαρέζος αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στην ακροαματική διαδικασία, δηλώνοντας πως δεν αναγνωρίζουν το δικαστήριο. Η εικόνα τους, σύμφωνα με τα ρεπορτάζ της εποχής, ήταν «απομυθοποιημένη, χωρίς ίχνος από την υπεροψία των “λαμπρών” τους ημερών». Οι αντιδράσεις εντός και εκτός της αίθουσας, έντονες: αλληλοσπαραγμός μεταξύ των κατηγορουμένων, διαφοροποιήσεις από ορισμένους και, κυρίως, αποδοκιμασία από την κοινωνία που παρακολουθούσε.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά η «Καθημερινή», ο κόσμος «παρακολούθησε με περιφρόνηση τον φτηνό ανδρισμό του Παπαδόπουλου», που ισχυριζόταν «εγώ έκανα την επανάσταση, εγώ έδωσα τις διαταγές, εγώ ευθύνομαι για όλα» ενώ η εφημερίδα έγραφε την επομένη: «Ήρθε η ώρα της κρίσεως για την τυραννία».
Στις 23 Αυγούστου 1975, ο πρόεδρος του δικαστηρίου Γιάννης Ντεγιάννης εκφώνησε τις ετυμηγορίες:
Οι θανατικές ποινές δεν εκτελέστηκαν ποτέ. Ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής, με γνώμονα τη νέα ευρωπαϊκή πορεία της χώρας, τις μετέτρεψε σε ισόβια, ευθυγραμμίζοντας την Ελλάδα με τις δημοκρατικές αξίες και τις διεθνείς πρακτικές.
Η δίκη των πρωταιτίων αποτέλεσε μια πολιτική και ηθική λυτρωτική πράξη για έναν λαό που έζησε την καταστολή, τον φόβο, την εξορία και τα βασανιστήρια αλλά και μία δήλωση ότι η Δημοκρατία δεν εκδικείται, αλλά αποδίδει δικαιοσύνη.
1586: Ο σερ Φράνσις Ντρέικ φέρνει στην Ευρώπη την πατάτα, την οποία εισάγει από την Κολομβία – μια άγνωστη έως τότε ρίζα που οι ιθαγενείς Αμερικανοί καλλιεργούσαν ήδη από το 8.000 π.Χ. Η σταδιακή εξάπλωση της πατάτας θα αλλάξει ριζικά τη διατροφή αλλά και την οικονομία των Ευρωπαίων, χάρη στην ευκολία καλλιέργειας, τη θρεπτική της αξία και την αντοχή στη μεταφορά. Μέσα σε λίγα χρόνια γίνεται βασικό τρόφιμο σε πολλές χώρες, βοηθώντας στην καταπολέμηση της πείνας. Στην Ελλάδα θα φτάσει αργότερα, με την αποφασιστική συμβολή του Ιωάννη Καποδίστρια, ο οποίος προώθησε έντονα την καλλιέργειά της, ανοίγοντας έναν νέο διατροφικό δρόμο για ολόκληρη τη χώρα.
1821: Οι Σουλιώτες, πολιορκούμενοι από τον Ομέρ Βρυώνη, εγκαταλείπουν οριστικά το Σούλι, ύστερα από ηρωική αντίσταση ετών κατά των Οθωμανών. Παρά την πείνα, τις κακουχίες και τις αλλεπάλληλες πολιορκίες, οι Σουλιώτες υπερασπίστηκαν με αυταπάρνηση τον ορεινό τόπο τους, εντάσσοντας τον αγώνα τους στην ευρύτερη υπόθεση της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.
1822: Η καταστροφή της στρατιάς του Δράμαλη ολοκληρώνεται στο Αγιονόρι Αργολίδας από τις ελληνικές δυνάμεις των Κολοκοτρώνη, Υψηλάντη, Παπαφλέσσα και Νικηταρά, σε μια καθοριστική καμπή του Αγώνα.
1828: Ο Ιωάννης Καποδίστριας καθιερώνει ως νομισματική μονάδα τον φοίνικα, σε μια προσπάθεια σταθεροποίησης της ελληνικής οικονομίας.
1858: Ο Άγγλος δημόσιος υπάλληλος Γουίλιαμ Χέρσελ χρησιμοποιεί για πρώτη φορά δακτυλικά αποτυπώματα για ταυτοποίηση προσώπου στην Ινδία, ζητώντας από τον τοπικό εργολάβο Ρατζιντάρ Κονάι να καταθέσει το αποτύπωμα του χεριού του σε συμβόλαιο για να διασφαλίσει τη γνησιότητά του. Η καινοτόμος αυτή πρακτική, που ξεκίνησε στις 28 Ιουλίου 1858 στο Τζανγκιπούρ της Βεγγάλης, οδήγησε τον Χέρσελ στη χρήση των αποτυπωμάτων σε ποικίλα δημόσια έγγραφα, περιορίζοντας τη συστηματική απάτη. Η χρησιμοποίηση των δακτυλικών αποτυπωμάτων από τον Χέρσελ αποτέλεσε τη βάση για την ανάπτυξη της εγκληματολογικής επιστήμης, αφού επιβεβαίωσε στην πράξη τη μοναδικότητα και τη μονιμότητα των αποτυπωμάτων – χαρακτηριστικά που αργότερα θα καθιερώσουν τα δακτυλικά αποτυπώματα ως αναντικατάστατο εργαλείο ταυτοποίησης.
1914: Η Αυστροουγγαρία κηρύσσει πόλεμο στη Σερβία, με αφορμή τη δολοφονία του αρχιδούκα Φραγκίσκου Φερδινάνδου στο Σεράγεβο, πυροδοτώντας έτσι την αλυσιδωτή αντίδραση που οδηγεί στην έκρηξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Μέσα σε λίγες ημέρες, τα ευρωπαϊκά κράτη εμπλέκονται στη μεγαλύτερη ως τότε παγκόσμια σύρραξη, με καταστροφικές συνέπειες για ολόκληρη την ανθρωπότητα. Ο πόλεμος αυτός θα αλλάξει για πάντα τον πολιτικό, γεωγραφικό και κοινωνικό χάρτη της Ευρώπης και του κόσμου, φέρνοντας στην επιφάνεια νέα ιδεολογικά, εθνικά και τεχνολογικά ρεύματα που θα διαμορφώσουν τον 20ό αιώνα.
