Σε μια πρωτοποριακή επιστημονική εξέλιξη, ερευνητές ανακοίνωσαν πως γονιδιακή θεραπεία κατάφερε να αποκαταστήσει την ακοή σε άτομα με συγγενή κώφωση, ακόμη και σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες. Μεταξύ των συμμετεχόντων, ένας 24χρονος άνδρας άκουσε για πρώτη φορά στη ζωή του, γεγονός που καταρρίπτει προηγούμενες υποθέσεις ότι τέτοιου είδους παρεμβάσεις είναι αποτελεσματικές μόνο σε πολύ μικρά παιδιά.
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο κορυφαίο ιατρικό περιοδικό Nature Medicine, αποτελεί συνεργασία του Ινστιτούτου Karolinska στη Σουηδία με πανεπιστήμια και νοσοκομεία στην Κίνα, και ανοίγει νέους δρόμους για την αντιμετώπιση της γενετικής κώφωσης μέσω της γονιδιακής τεχνολογίας.
Η έρευνα εστίασε σε έναν σπάνιο τύπο συγγενούς κώφωσης, που προκαλείται από μεταλλάξεις στο γονίδιο OTOF, το οποίο είναι υπεύθυνο για την παραγωγή της πρωτεΐνης ωτοφερλίνης. Η πρωτεΐνη αυτή παίζει καθοριστικό ρόλο στη μεταφορά ηχητικών σημάτων από το εσωτερικό αυτί στον εγκέφαλο. Όταν απουσιάζει, οι ασθενείς γεννιούνται με πλήρη απώλεια ακοής.
Για την αποκατάσταση της λειτουργίας, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν έναν συνθετικό αδενο-σχετιζόμενο ιό (AAV) ως φορέα, μέσω του οποίου μετέφεραν την υγιή μορφή του γονιδίου OTOF απευθείας στον κοχλία του εσωτερικού αυτιού, με έγχυση μέσω μιας λεπτής μεμβράνης. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: οι περισσότεροι ασθενείς παρουσίασαν σαφή βελτίωση εντός ενός μήνα, ενώ η θετική επίδραση διατηρήθηκε ή και ενισχύθηκε στους έξι μήνες μετά τη θεραπεία.
Συνολικά, και οι δέκα συμμετέχοντες στη μελέτη εμφάνισαν αξιοσημείωτη βελτίωση. Η μέση ένταση ήχου που απαιτούνταν για να ανιχνεύσουν ήχο μειώθηκε από 106 ντεσιμπέλ σε 52, μεταβαίνοντας από βαθιά κώφωση σε επίπεδα φυσιολογικής ακουστικής αντίληψης.
Η μελέτη περιλάμβανε ασθενείς ηλικίας από 1 έως 24 ετών, οι οποίοι υποβλήθηκαν στη θεραπεία σε πέντε κινεζικά νοσοκομεία. Αν και τα πιο εντυπωσιακά αποτελέσματα σημειώθηκαν σε παιδιά ηλικίας 5 έως 8 ετών, η θεραπεία αποδείχθηκε εξίσου αποτελεσματική και σε μεγαλύτερους ασθενείς, διαψεύδοντας τη μέχρι πρότινος κυρίαρχη άποψη ότι η ηλικία μειώνει την αποδοτικότητα των γονιδιακών θεραπειών για την ακοή.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ένα επτάχρονο κορίτσι που έλαβε θεραπεία στο ένα αυτί, ενώ στο άλλο είχε κοχλιακό εμφύτευμα. Μέσα σε τέσσερις μήνες, ανέπτυξε επαρκή ικανότητα λόγου ώστε να συνομιλεί καθημερινά με τη μητέρα της, όπως ανέφερε ο επικεφαλής της μελέτης Maoli Duan, καθηγητής στο Τμήμα Κλινικής Επιστήμης, Παρέμβασης και Τεχνολογίας του Karolinska. Το παιδί μάλιστα μοιράστηκε πως άκουσε για πρώτη φορά τον ήχο της βροχής.
Εξίσου εντυπωσιακές ήταν οι βελτιώσεις σε μεγαλύτερους ασθενείς, 14 και 24 ετών, οι οποίοι επίσης εμφάνισαν λειτουργική αποκατάσταση της ακοής.
Ο Dr. Lawrence Lustig, νευρολόγος στο Ιατρικό Κέντρο Irving του Πανεπιστημίου Columbia, αν και δεν συμμετείχε στη μελέτη, εξέφρασε τον ενθουσιασμό του για τα ευρήματα. «Οι περισσότεροι από εμάς πιστεύαμε ότι όσο μεγαλύτερος είναι ο ασθενής, τόσο μικρότερη η πιθανότητα επιτυχίας. Η βελτίωση σε έναν 24χρονο είναι εντελώς πρωτοφανής», δήλωσε στο Gizmodo.
Αξιοσημείωτο είναι πως η θεραπεία δεν προκάλεσε σοβαρές παρενέργειες. Κατά την περίοδο παρακολούθησης έξι έως δώδεκα μηνών, η μόνη ήπια αντίδραση που παρατηρήθηκε ήταν μια παροδική μείωση στα ουδετερόφιλα, τύπο λευκών αιμοσφαιρίων, χωρίς περαιτέρω επιπλοκές.
«Προηγούμενες μικρές μελέτες στην Κίνα είχαν δείξει ότι η θεραπεία είναι αποτελεσματική στα παιδιά», σημείωσε ο Dr. Duan, «αλλά αυτή είναι η πρώτη φορά που επιβεβαιώνεται η αποτελεσματικότητα και σε εφήβους και ενήλικες». Όπως πρόσθεσε, η βελτίωση στην ακοή αναμένεται να έχει βαθύ αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής των ασθενών.
Η ερευνητική ομάδα σκοπεύει να συνεχίσει τη μακροπρόθεσμη παρακολούθηση για έως και δέκα χρόνια, ώστε να αξιολογηθεί η διατήρηση της θεραπευτικής δράσης και να διασφαλιστεί η ασφάλεια της παρέμβασης.
Η αρχή μιας νέας εποχής στην αντιμετώπιση της γενετικής κώφωσηςΤο γονίδιο OTOF είναι μόνο η αρχή, σύμφωνα με τους ερευνητές. Υπολογίζεται ότι περίπου 200.000 άνθρωποι παγκοσμίως πάσχουν από κώφωση λόγω μεταλλάξεων σε αυτό το γονίδιο. Μέχρι σήμερα, το κοχλιακό εμφύτευμα αποτελούσε τη μοναδική λύση, όμως η νέα γονιδιακή θεραπεία διαφαίνεται ως ισχυρή εναλλακτική, ειδικά για μικρά παιδιά που αρχίζουν να αναπτύσσουν λόγο, αλλά και για ενήλικες που δεν έχουν ακούσει ποτέ πριν.
Ο Dr. Duan υπογράμμισε ότι η ομάδα του και άλλοι ερευνητές διευρύνουν την προσέγγιση και σε άλλα κοινότερα γονίδια που σχετίζονται με την κώφωση, όπως τα GJB2 και TMC1. Παρότι αυτά είναι πιο περίπλοκα στη στόχευση, πειράματα σε ζώα έχουν δώσει ήδη ενθαρρυντικά αποτελέσματα.
«Είμαστε αισιόδοξοι ότι στο μέλλον, ασθενείς με διάφορες μορφές γενετικής κώφωσης θα έχουν πρόσβαση σε θεραπείες που θα τους επιτρέπουν να ακούν», κατέληξε.
