Η σκοτεινή πέτρα από γρανίτη σε παιδικό νεκροταφείο στο Μπρίστολ αφηγείται μια ημιτελή ιστορία: «Trelissa Whitbread, γεννημένη στις 3 Φεβρουαρίου 1988. Έζησε 2 ώρες».
Η Deborah Mann δεν είχε επισκεφθεί τον τάφο του πρωτότοκου παιδιού της εδώ και 30 χρόνια, αλλά σήμερα βρέθηκε εκεί με την κόρη της, Branwen, για να της πει την ιστορία. «Δεν θα έπρεπε να έχει συμβεί», λέει ήσυχα.
Η κ. Mann είχε τέσσερις εγκυμοσύνες. Τα δύο πρώτα παιδιά της, η Trelissa και ο Kaverne, πέθαναν λίγο μετά τη γέννησή τους. Η ίδια πιστεύει ότι οι θάνατοι οφείλονταν σε ένα φάρμακο για την επιληψία που έπαιρνε, το sodium valproate, το οποίο της είχε συνταγογραφήσει ο οικογενειακός γιατρός.
Μετά από ένα μεγάλο διάστημα απέκτησε δύο ακόμα κόρες, οι οποίες διαγνώστηκαν με αυτό που σήμερα αναγνωρίζεται ως σύνδρομο εμβρυϊκού βαλπροϊκού οξέος, το οποίο τους έχει αφήσει διά βίου σωματικά και νευρολογικά προβλήματα.
Η κ. Mann δήλωσε στο Sky News: «Έκανα τόσο πολλές ερωτήσεις και μου έλεγαν “έτσι είναι τα πράγματα”. Δεν μπορεί να είναι έτσι τα πράγματα όταν χάνεις δύο μωρά. Πώς γίνεται να είναι έτσι;».
Έκθεση κατέδειξε «αποτρέψιμη βλάβη», αλλά καμία αποζημίωση πέντε χρόνια μετά. Πριν από πέντε χρόνια, το βαλπροϊκό οξύ ήταν ανάμεσα σε τρία ιατρικά προϊόντα, μαζί με το Primodos (φάρμακο-τεστ εγκυμοσύνης) και τα πλέγματα πυέλου (pelvic mesh), που διαπιστώθηκε ότι προκάλεσαν «αποτρέψιμη βλάβη» σε ασθενείς.
Η ανεξάρτητη επιτροπή υπό την Baroness Julia Cumberlege ήταν σαφής: το βαλπροϊκό οξύ μπορεί να προκαλέσει διά βίου αναπηρίες στα παιδιά γυναικών που το έλαβαν κατά την εγκυμοσύνη. Η έκθεση επέκρινε δριμύτατα τη φαρμακοβιομηχανία και τις ρυθμιστικές αρχές και συνέστησε, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία ταμείου αποζημίωσης για όλα τα εμπλεκόμενα θύματα.
Όπως ανέφερε σχετικά με το βαλπροϊκό: «Τίποτα δεν μπορεί να αναιρέσει τη ζημιά που έχει γίνει σε αυτούς τους ανθρώπους, αλλά μπορούν να ληφθούν μέτρα για να γίνει η ζωή τους ευκολότερη».
Πέντε χρόνια αργότερα, δεν έχει υπάρξει ακόμη κανένα τέτοιο σχήμα αποζημίωσης. Την ίδια εβδομάδα με τις εξελίξεις στο σκάνδαλο των ταχυδρομείων και στο μολυσμένο αίμα, πρόκειται για ένα ακόμη σκάνδαλο, εξίσου σημαντικό.
20.000 παιδιά εκτέθηκαν στο φάρμακο όταν βρίσκονταν στη μήτρα.
Η ρυθμιστική αρχή MHRA στο Ηνωμένο Βασίλειο δηλώνει πως ο αυξημένος κίνδυνος νεογνικής απώλειας δεν αναγνωρίζεται αυτή τη στιγμή ως ανεπιθύμητη ενέργεια, αλλά προειδοποιεί για μια σειρά συγγενών προβλημάτων που είναι πιο πιθανό να εμφανιστούν όσο αυξάνεται η δόση.
Το Sky News έχει στη διάθεσή του επίσης μια μελέτη του 1972 που δείχνει πως υψηλές δόσεις sodium valproate μπορεί να είναι θανατηφόρες για τα έμβρυα αρουραίων. Σε ορισμένες περιόδους, η κ. Mann λάμβανε 5.000 mg ημερησίως, δηλαδή διπλάσια από τη μέγιστη συνιστώμενη δόση.
Η ίδια ανησυχεί για το μέλλον των παιδιών της που επέζησαν. «Είναι οικονομικά πιο βολικό να προσποιούνται ότι δεν υπάρχουν καν. Τόσα παιδιά έχουν πληγεί, τόσα παιδιά που δεν θα καλυφθούν οι ανάγκες τους μεγαλώνοντας», λέει.
Στη γέννηση της μεγαλύτερης κόρης της, Rhonwen, οι ιατρικοί φάκελοι έγραφαν ότι «τα επίπεδα βαλπροϊκού προκάλεσαν βλάβη στο έμβρυο και στην ασθενή», μεταξύ των οποίων και κώφωση.
Η κόρη της ανησυχεί για το αν θα γίνει μητέρα. Η κ. Mann δεν ενημερώθηκε αρχικά για την αιτία των προβλημάτων της κόρης της, ούτε καν όταν ήταν έγκυος στην Branwen.
