Η κέντροαριστερή και αριστερή πλευρά της κατανομής των ψηφοφόρων της χώρας, κατοικείται από σοσιαλιστικες ευγενικές ψυχές. Η σοσιαλιστική ιδέα είναι ταυτόχρονα απλή και μεγαλοπρεπές. Είναι απλή, γιατί διατείνεται ότι ο έλεγχος της αγοράς, ως και η αντικατάσταση της ακόμα, με ένα κεντρικό σχεδιασμό, θα οδηγήσει τη χώρα στο παράδεισο της οικονομικής ευημερίας. Όλα τα προβλήματα πού προέρχονται από την εθελοντική συνεργασία των ατόμων στην ελεύθερη αγορά, όπως είναι η ακρίβεια, η κερδοσκοπία, η ανισότητα, οι χαμηλοί μισθοί, η εκμεταλευση τού εργάτη, θα εξαφανιστούν ώς δια μαγείας.
Είναι δε μεγαλόπρεπές, διότι είναι μια φιλόδοξη δημιουργία της ανθρώπινης σκέψης, πού προξενεί το θαυμασμό στη πλειοψηφία των διανοούμενων. Το σέβας πρός το σοσιαλισμό στην Ελληνική κοινωνία ειναι διαχρονικά τεκμηριωμένο.
Σήμερα δε το πιστοποιεί η ευκολία με την οποία η πλειοψηφία των πολιτών απαιτεί τη κυβερνητική παρέμβαση. Ο κρατικός όμως παρεμβατισμός δεν είναι χωρίς αρνητικές συνέπειες. Μια κυβέρνηση πού πιστεύει στην ελεύθερη εθελοντική συνεργασία των ατόμων, δηλαδή στο καπιταλισμό, συνεισφέρει τα μέγιστα στην αύξηση του συνολικού προϊόντος. Στο καπιταλισμό, μια μάλλον ατυχής επιλογή ονομασίας, δεν υπάρχει κεντρικός σχεδιασμός, πάρα μόνον η ανταλλαγή των αγαθών και η κατανομή των συντελεστών παραγωγης στην ανταγωνιστική αγορά, με τα άτομα να συλλέγουν τις πληροφορίες που παράγει η αγορά, γιά να αποφασίσουν ποιά αγαθά και σε τι ποσότητες θα τα παράγουν.
Το κύριο θέμα της συζήτησης είναι αν και κατά πόσον η διαμάχη, μεταξύ του συστήματος της ελεύθερης ανταγωνιστικής αγοράς με την αυθόρμητη συνεργασία των πολιτών και τού συστήματος του κρατικού παρεμβατισμου με τον ολοσχερή, η περιορισμένο έλεγχο της ελεύθερης συνεργασίας των πολιτών, μπορεί να διευθετηθεί δια μέσου της ιστορικής των πορείας. Η ιστορία της εξελικτικής διαδικασίας των δημοκρατικών χωρών δείχνει ότι, όταν τα άτομα συνεργάστηκαν μεταξύ τους στην ελεύθερη αγορά, χωρίς να ακολουθούν τους κανόνες και τις αρχές του σοσιαλιστικού ορθολογισμού, δημιούργησαν και απέκτησαν μεγαλύτερο πλούτο και γνώση από κάθε άλλη μορφή πολιτικού συστήματος. Επί πλέον, τα πεπραγμένα του σοσιαλισμού καταδεικνύουν ότι οι στόχοι και τα προγράμματα του σοσιαλισμού είναι αδύνατο να επιτευχθούν και να εκτελεστούν και συνεπώς ανήκουν στο χώρο της ουτοπικής κοινωνίας.
Η κατανόηση των συντελεστών που δημιούργησαν τόν πολιτισμό μας, απαιτεί να παραδεχτούμε ότι η διαχρονική κανονικότατα, ειναι το αποτέλεσμα της ελεύθερης και αυθόρμητης συνεργασίας των ανθρώπων και δεν έχει σχέση με κάποιο κεντρικό σχεδιασμό. Η συνεισφορά αυτής τής εξελικτικής διαδικασίας της αγοράς στη πλευρά της ανθρώπινης εξέλιξης δεν έχει εκτιμηθεί τα δέοντα. Με τον ερχομό του καπιταλισμού ο πληθυσμός της γης ήταν 800 εκατομμύρια, με το 90% να ζεί κάτω από συνθήκες εξουθενωτικήs φτώχιας. Σήμερα ο πληθυσμός έχει δεκαπλασιασθεί και ή φτώχια έχει περιορισθεί στο 10%. Aυτό είναι τό επίτευγμα τού καπιταλισμού, του συστήματος όπου ελεύθεροι άνθρωποι συνεργάζονται με βάση ορισμένες αξίες και κανόνες πού διαμόρφωσαν τον πολιτισμό μας.
Οι απαιτήσεις τού σοσιαλισμού δεν είναι ηθικά συμπεράσματα που βγαίνουν από τη παράδοση που διαμόρφωσε η διαχρονικά εκτεταμένη παρούσα τάξη. Αντιθέτως, οι σοσιαλιστές επιθυμούν να παραμερισθούν οι παραδόσεις και στη θέση τους να τοποθετηθεί ένα ορθολογικά σχεδιασμένο ηθικό σύστημα πού να γίνεται αποδεκτό λόγω της ενστικτωδης έλξης προς τα υποσχόμενα οφέλη. Υποστηρίζουν δε ότι, αφού απλοί άνθρωποι έχουν την ικανότητα να φτιάξουν το υπάρχον σύστημα, με κανόνες πού συντονίζουν τις συναλλαγές τους, συνεπάγεται ότι οι άνθρωποι της διανόησης, θα μπορούν να σχεδιάσουν ακόμη ένα καλύτερο καί περισσότερον ευχάριστο σύστημα. Το πρόβλημα εδώ είναι, ότι το παρόν σύστημα των απλών ανθρώπων, εκ των πραγμάτων αποδεικνύεται πολύ αποτελεσματικό, ενώ το σοσιαλιστικό σύστημα των προδιαγραφών τής διανόησης, οπουδήποτε εφαρμόστηκε απέτυχε παταγωδώς. Αν και απέτυχε οικτρά, δεν σταμάτησε να ανθίζει στις καρδιες των ανθρώπων της διανοησης. Είναι βλέπετε εκείνη η επιθυμία, η μάλλον πίστη, πού έχουν οι άνθρωποι για ένα καλύτερο μέλλον. Δεν θυμάμαι το όνομα ενός Αγίου του χριστιανισμού, που χαρακτηρίζει την ελπίδα ως το μεγαλύτερο κακό που έμεινε στης Πανδώρας το κουτί.
Ίσως η μόνη φορά, που αυτός ο χαρακτηρισμός της ελπίδας γίνεται αποδεκτός, είναι όταν περιγράφουμε την αθάνατη πίστη στο κεντρικό σχεδιασμό, για ένα καλύτερο κόσμο, που παραμένει στη καρδιά της σοσιαλιστικης επιχείρησης. Είναι αυτός ο τρόπος, με τον οποίον το σοσιαλιστικόν εγχείρημα επιθυμεί τη βελτίωση, που καθιστά κακή την αθάνατη ελπίδα τους. Το σοσιαλιστικό πείραμα δεν δούλεψε ποτέ, ούτε πρόκειται να δουλέψει όπως το διαφημίζουν. Γιατί όμως ένα μέρος της διανόησης επιμένει στο σοσιαλιστικό επιχείρημα? Η καταστροφική αλαζονεία αυτής της πλευράς της διανόησης, βασίζεται στη πίστη που έχουν, ότι με την άσκηση της λογικής το ανθρώπινο είδος, θα μπορέσει να φτιάξει μια κοινωνία με ισότητα και ευημερια, ειρηνική και ευνοϊκή στην ελευθερία. Αναρωτιέμαι γιατι δεν σκέφτηκαν να φτιάξουν και μία άλλη απλή και δίκαιη βιολογική εξελικτική διαδικασία.
Ευγενικές ψυχές με ευσεβείς πόθους κοσμούν με υπερηφάνεια τη σοσιαλιστική ουτοπική κοινωνία.
Τώρα εμείς οι θνητοί, ζούμε με την ελπίδα ότι δεν θά χρειαστεί κάποια μέρα, νά γίνουμε πειραματόζωα του σοσιαλιστικού πειραματισμού. Προς το παρόν τα ευρωπαϊκά σοσιαλιστικά κόμματα, παρεμβαίνουν ελάχιστα στην ελεύθερη λειτουργία της αγοράς, φοβούμενα την καταψηφισή τους. Αν στη διαμάχη μεταξύ της ελεύθερης αγοράς και του σοσιαλισμού, επικρατήσει η σοσιαλιστική αλαζονεία, τα αποτελέσματα για τη πολιτική και οικονομική μας κατάσταση θα είναι καταστροφικά.
Παναγιώτης Μπούρης – Καθηγητής Οικονομολόγος
