Θυμάμαι πολλές φορές, ένα χρόνο πριν, εκεί στην όμορφη παραλία του χωριού μου, όταν ρωτήθηκα ποια είναι η γνώμη μου για το σοσιαλισμό.
Στην απάντηση μου ότι προτιμώ τον καπιταλισμό, πολλοί ξαφνιασμένοι με ρωτούσαν, το ποιος θα προστατεύσει τους εργάτες και τούς φτωχούς στον καπιταλισμό. Τους ζήτησα να μου πούνε πώς ο σοσιαλισμός θεωρούνε ότι τους προστατεύει, χωρίς όμως να δίνουν καθαρή απάντηση εκτός του ότι προτιμούν και πιστεύουν στο σοσιαλισμό, γιατί στον καπιταλισμό τον εργάτη τον εκμεταλλεύεται ο καπιταλιστής εργοδότης.
Κοίταξα προς τη θάλασσα και αναρωτήθηκα πώς είναι δυνατόν ένα παραμύθι σαν και αυτό, πού το απορρίπτει παντελώς η πραγματικότητα, να έχει κάνει ένα λαό ολόκληρο οπαδούς του.
Πώς είναι δυνατόν να μη θεωρούν προσωπική τους ευθύνη τη λύση του οικονομικού τους προβλήματος και να πιστεύουν ότι τάχα η κυβέρνηση, σαν από μηχανής θεός, θα λύσει το δικό τους πρόβλημα. Το να είσαι ελεύθερος, εγώ θεωρώ ότι προτιμάται από το να είσαι εξαρτημένος, ειδικά εξαρτημένος από την κυβέρνηση. Και ο καπιταλισμός με το να σου παρέχει την ικανότητα δημιουργίας πλούτου στην ελεύθερη αγορά σου εξασφαλίζει και την πολιτική σου ελευθερία.
Βλέπετε οι καλές, ακουστικά τουλάχιστον, κυβερνητικές προθέσεις φαίνεται να προτιμούνται, αφού κανείς δεν αμφισβητεί τα δυσμενή αποτελέσματά τους.
Ποιος δεν θέλει, στή σωστή του σκέψη, να δώσει χείρα βοήθειας στο συνάνθρωπό του. Θεωρώ πώς όλοι θέλουμε και αν μπορούμε, χωρίς εξαναγκασμό, βοηθάμε το συνάνθρωπό μας. Ο πολιτικός που υπόσχεται να βοηθήσει, θα πρέπει να ξέρεις ότι υπόσχεται να βοηθήσει, όχι με τα δικά του χρήματα. αλλά με τα δικά σου. Βασικά σου λέει ότι επειδή εσύ δεν ξέρεις να ξοδεύεις τα χρήματά σου, δώστα λοιπόν σε μένα που ξέρω να τα ξοδέψω για σένα.
Στο σοσιαλισμό, αφού θέλουν το δημόσιο να είναι ο κύριος παραγωγός του εθνικού προϊόντος, βασικά σου παίρνουνε το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος σου να το ξοδεύουνε για σένα. Το παίρνουν δια της εξαναγκαστικής φορολόγησης και το ξοδεύουν όπως αυτοί επιθυμούν. Όταν όμως κάποιος παίρνει τα χρήματα σου να τα ξοδέψει δεν νομίζω να τα ξοδεύει με τον ίδιο τρόπο πού ξοδεύει και τα δικά του. Αυτοί λοιπόν που πιστεύουν ότι ξέρουν και ότι σωστά επιλέγουν τη μεγάλη κυβέρνηση, ας μην απογοητευτούν όταν δούνε ότι έκαναν και κάνουν τη λάθος επιλογή.
Απογοήτευση θα είναι αν διαπιστωθεί ότι ένας ολόκληρος λαός δεν μπορεί να ζει με την αλήθεια και διαλέγει να ζει με παραμύθια.
Είναι έντιμη κάθε προσπάθεια βελτίωσης της οικονομικής κατάστασης των εισοδηματικά ασθενέστερων συνανθρώπων, αλλά είναι ανήθικη η εξαναγκαστική αφαίρεση από το άτομο του δικαιώματος να απολαμβάνει τους καρπούς της δικής του προσπάθειας.
Τους ρώτησα λοιπόν να μου πούνε ποιος βοηθάει τους εργάτες, η εργατική ένωση, ή η κυβέρνηση. Η απάντηση ήταν ότι τον εργάτη τον βοηθάει η εργατική ένωση και η κυβέρνηση. Τότε τους ρώτησα αν βοηθάνε όλους τους εργάτες; Και πάλι η απάντηση ήταν ένα μεγάλο ναι. Κατόπιν όμως μιας φιλικής συζήτησης συμφωνήσαμε στα ακόλουθα.
Πρώτον, ότι η εργατική ένωση με την απεργία αυξάνει τους μισθούς αυτών που διατηρούν την απασχόληση τους και αυτών που ασχολούνται με τη διαχείριση της ένωσης αλλά δεν βοηθάει όλους τους εργάτες.
Δεύτερον, ότι η αύξηση τού κόστους εργασίας μειώνει τη ζήτηση εργασίας και κατά συνέπεια αυξάνει την ανεργία, ένα αναπόφευκτο συμπέρασμα λόγω τής αρνητικής σχέσης μεταξύ τιμής και ζητούμενης ποσότητας.
Τρίτον, ότι το ίδιο αποτέλεσμα έχει και η αύξηση του ελάχιστου μισθού, δηλαδή όσοι εργάζονται ωφελούνται, ενώ όσοι ψάχνουν για εργασία δυσκολεύονται και παραμένουν άνεργοι.
Τέταρτον, ότι και στις δύο περιπτώσεις αφαιρείται το δικαίωμα του άνεργου να εργασθεί, εφόσον το επιθυμεί, με ένα χαμηλότερο μισθό και συνεπώς δημιουργούν τη μαύρη αγορά εργασίας.
Πέμπτον, ότι ναι μεν βοηθάει τους έχοντες εργασία εργάτες, αλλά ταυτόχρονα καταδικάζει τους άνεργους σε συνεχή ανεργία. Ειδικά δε όταν επιβάλει μεγάλα πρόστιμα σε όσους εργοδότες τολμήσουν να δώσουν εργασία σέ άνεργους με μισθό χαμηλότερο του ελάχιστου.
Τώρα όμως ρωτάω και απαντάω αν είναι η ίδια κατάσταση στον καπιταλισμό;
Και φυσικά όχι, γιατί στον καπιταλισμό τον εργάτη τον προστατεύει ο εργοδότης και τον εργοδότη τον προστατεύει ο εργάτης. Στον καπιταλισμό της ελεύθερης ανταγωνιστικής αγοράς η ζήτηση για εργατικά χέρια είναι τέτοια πού ο εργάτης δεν έχει πρόβλημα να βρει την εργασία που επιθυμεί. Η ύπαρξη μεγάλου αριθμού εργοδοτών, ανεξάρτητα το αν θέλουν ή όχι, βοηθάει τον εργάτη. Το ίδιο και η ύπαρξη πλήθους εργατών βοηθάει τον εργοδότη.
Σκεφθείτε τη θέση του εργοδότη άμα δεν υπάρχουν εργάτες. Στην περίπτωση αυτή οι εργάτες του μπορούν άνετα να τον εκβιάσουν. Για το δικό τους το συμφέρον οι εργάτες προστατεύουν τον εργοδότη και για τον ίδιο λόγο οι εργοδότες τον εργάτη. Οι μισθοί των εργατών όπως και οι κοινωνικές παροχές στους φτωχούς στο καπιταλιστικό σύστημα είναι σε ψηλότερα επίπεδα από τις αντίστοιχες τού σοσιαλιστικού συστήματος. Μάλιστα δε, πολλές φορές ο μισθός που διαμορφώνει η αγορά είναι μεγαλύτερος του ελάχιστου μισθού και αναγκάζει το νομοθέτη να τον αυξάνει για να μη φανεί ο μάλλον άχαρος ρόλος του.
Τούτο διότι στον καπιταλισμό, που βασίζεται κυρίως στην ιδιωτική πρωτοβουλία για την παραγωγή των αγαθών και υπηρεσιών, γίνεται πιο φανερή η μη ανάγκη επιβολής του ελάχιστου μισθού.
Μετά το τέλος της συζήτησης ένιωσα μία αίσθηση αισιοδοξίας για το μέλλον της χώρας μου, πού κατέχει και ζει πάνω στο καλύτερο τεμάχιο γης αυτού του πλανήτη.
Παναγιώτης Μπούρης / Καθηγητής Οικονομολογος
