Ο φιλελευθερισμός και ο νεοφιλελευθερισμός αναγνωρίζουν τα οφέλη που δημιουργεί το ελεύθερο άτομο στο κοινωνικό σύνολο και του αποδίδουν κεντρικό ρόλο στην ιδεολογία τους.
Ο κλασικός φιλελεύθερος επιθυμεί και υποστηρίζει την ελεύθερη αγορά όπου τα αγαθά ανταλλάσονται ελεύθερα χωρίς περιορισμούς, προστασία των εγχώριων προϊόντων, μονοπώλια, δασμολόγια, εμπόδια, προνόμια, η δωροδοκίες. Θέλει τη πολιτεία να προστατεύει το δικαίωμα ιδιοκτησίας των ατόμων στη περίπτωση κλοπής η απάτης. Όταν όμως το άτομο είναι θύμα βίας η εγκληματικότητας, θέλει τη πολιτεία να παρεμβαινει να καταδιώκει και να τιμωρεί τον υπεύθυνο. Θεωρεί ότι μόνο η ελευθερία του ατόμου διατηρεί την αξιοπρέπεια του ανθρώπου και βάζει τα θεμέλια προόδου της κοινωνιας.
Η ελεύθερη λειτουργία της αγοράς με την ελευθερια τού ατομου είναι για τους φιλελεύθερους το αντίδοτο της φτώχειας.
Τούτο διότι θεωρούν ότι ο πλούτος παράγεται από τις συναλλαγές ελεύθερων ατόμων και όχι από το γραφειοκράτη που κάθεται πίσω από το τραπέζι. Για το λόγο αυτό αντιτίθενται σθεναρά στο κυβερνητικό ελεγχο της οικονομίας. Στο φιλελευθερισμό οικοδομούνται οι κολώνες της οικονομικής, ατομικής, πολιτισμικής και πολιτικής ελευθερίας των πολιτών. Σε οικονομικούς όρους, ο φιλελευθερισμός παραπέμπει στο μοντέλο της ελεύθερης αγοράς γιατί είναι το σύστημα πού έχει δώσει τα καλύτερα αποτελέσματα τα τελευταία διακόσια χρόνια.
Το ποιό σπουδαίο δικαίωμα του ατόμου στη δημοκρατία είναι να μπορεί να ψηφίζει τον υποψήφιο πού θεωρεί ικανό να τον αντιπρωσοπεύει καλύτερα.
Κατ αυτήν την έννοια, δεν είναι το πλέον δημοκρατικό πράγμα να μην εμποδίζεις τα άτομα να αγοράζουν και να πωλούν όπου θέλουν και όταν θελουν; Κρατικός παρεμβατισμός στην ελεύθερη λειτουργία της αγοράς θεωρείται προβληματικός με αρνητικά αποτελέσματα. Και τούτο διότι η πληροφορία που παράγει η ελεγχόμενη αγορά είναι άχρηστη για τούς επενδυτές, όπως και οι τιμές των αγαθών που διαμορφώνει, δημιουργούν ελλείψεις ορισμένων αγαθών και πλεόνασμα άλλων που παραμένουν στα ράφια απούλητα.
Η παρέμβαση στη λειτουργία της ελεύθερης αγοράς σύμφωνα με το φιλελευθερισμό είναι ίδια με τη παρέμβαση στο δικαίωμα ψήφου. Είναι επιτρεπτό στη δημοκρατία η κυβέρνηση να αποτρέπει η να εμποδίζει τη ψηφοφορία των πολιτών; Εάν ναί, τότε καταλυει τη δημοκρατία, εάν όχι, γιατί παρεμβαίνει στην αγορά και μας εμποδίζει σαν καταναλωτές με τα λεφτά μας να ψηφίσουμε για αυτούς που θα μας κάνουν πλούσιους και με τη διαδικασία αυτή να προσδιορίσουμε ποιούς θέλουμε να κάνουμε πλούσιους;
Ο κλασσικός φιλελεύθερος εκτιμά πολύ την αξία της αυτονομίας του και ταυτόχρονα αναγνωρίζει ότι η ζωή του, ανήκει μόνο στόν εαυτόν του.
Για το λόγο αυτόν σέβεται τη ζωή των άλλων. Η έννοια της ελευθερίας του ατόμου συνεπάγεται και την έννοια τής υπευθυνότητας του. Η ελευθερία του ατόμου δεν εγγυάται το αλάνθαστο των αποφασεών του, εγγυάται όμως ότι τις αποφάσεις του τις παίρνει το ίδιο το άτομο και όχι κάποιος άλλος. Κατ αυτόν τον τρόπο ο κλασσικός φιλελεύθερος καταλαβαινει ότι οι άνθρωποι έχουν το δικαίωμα επιλογής του τρόπου της ζωής των. Έχοντας την ίδια ελευθερία όπως και όλοι οι άλλοι αναγνωρίζει πώς υπάρχουν αναφαίρετα δικαιώματα για κάθε άτομο, όπως είναι το δικαίωμα της ζωής, της ιδιωτικής περιουσίας και η επιδίωξη της ευτυχίας από κάθε άτομο. Αυτά τα δικαιώματα προϋπήρχαν του σχηματισμού των κυβέρνησεων, και είναι δικαιώματα που υπάρχουν από μόνα τους και συνεπώς δεν τα παραχωρεί ουδείς.
Είναι πολύ σημαντικό να γίνουν κατανοητές οι ιδέες που αποδέχεται καί προωθεί ο φιλελευθερισμός.
Κατ αρχήν ο κύριος ρόλος της κυβέρνησης περιορίζεται στη προστασία των ατομικών δικαιωμάτων, στο σεβασμό της ελεύθερης εμπορικής συναλλαγής των ατόμων, χωρίς την επιβολή γραφειοκρατικών εμποδίων πού σταματούν τη δημιουργικότητα και την ιδιωτική πρωτοβουλία και σεβασμό στο κανόνα του νόμου. Ο κανόνας του νόμου δημιουργεί το περιβάλλον όπου κάθε πολίτης είναι ίσος μπροστά στο νόμο, υπάρχει κατάλληλος διαχωρισμός των εξουσιών και οι νόμοι δεν αλλάζουν σύμφωνα με τις επιθυμίες ιδιότροπων λαικιστών της στιγμής, είτε από αριστερά είτε από δεξιά. Όταν κάποιος αγαπάει την ελευθερία του, υποστηρίζει καί θέλει το διαχωρισμό τής πολιτείας από την οικονομία όπως καί το διαχωρισμό της πολιτείας από τη θρησκεία. Ο κλασσικός φιλελευθερισμός επισημαίνει πώς τα πρώτα οφέλη από τη βιομηχανική επανάσταση προκύπτουν λόγω της εξάπλωσης του κανόνα του νόμου, των εμπορικών αξιών, του καταμερισμού της εργασίας, της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, των επενδύσεων, τών αποταμιεύσεων, της επιστημονικής προόδου που βελτίωσε τη ζωή του ανθρώπου, και το σεβασμό στο δικαίωμα της ιδιωτικής ιδιοκτησίας.
Όλοι αυτοί οι συντελεστές που εξηγούν την ανθρώπινη πρόοδο που βιώσαμε και τη πρόοδο επίσης που κάναμε στη μάχη εναντίον της φτώχειας, του υποσιτισμού, του αναλφαβητισμού, της θνησιμότητας παιδιών, της βιας, στην εκμετάλευση του εργάτη, και στην υποδούλωση των γυναικών. Ο κλασσικός φιλελευθερισμος θεωρεί ότι η μείωση της φτώχειας από το 90% του πληθυσμού της γής 200 χρόνια πρίν στο 10% σήμερα, οφείλετε στήν ατομική ελευθερία του ατόμου, στις ελεύθερες αγορές δημοκρατικών πολιτευμάτων και πουθενά αλλού. Υποστηρίζουν δε ότι ο κλασσικός φιλελευθερισμος είναι το μόνο σύστημα συμβατό με τη δημοκρατία γιατί αμφότερα συστήματα αποδέχονται την ελευθερία τού ατόμου ως ιερό και απαραβίαστο δικαίωμα. Ο νεοφιλελευθερισμός με την αναγνώριση κοινωνικής πολιτικής διαφοροποιήται από το κλασσικό φιλελευθερισμό.
Ζούμε στην εποχή πού η πλειοψηφία των διανοούμενων και των πολιτικών διαφημίζουν συνεχώς τα κάλπικα οφέλη της σοσιαλιστικής ιδεολογίας. Αγνοούν τη ρύση των αρχαίων Ελλήνων “τα αγαθά κόποις κτώνται”. Όταν είσαι υπέρ της ισότητας των εισοδημάτων ως μέρος της κοινωνικής πολιτικής, παραβιάζεις την ατομική ελευθερία με καταστροφικές συνέπειες στην ευμερία όλων των πολιτών. Αυτό είναι ιστορικά αποδεδειγμένα, καί συμβαίνει τώρα στη Κούβα και στη Βενεζουέλα στο Λάος και στη βόρεια Κορέα.
Οι σημερινές σοσιαλιστικές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν εφαρμόζουν το σοσιαλιστικό σύστημα και αρέσκονται να κυβερνούν σαν καλοί καπιταλιστές.
Παναγιώτης Μπούρης – Καθηγητής Οικονομολογος
